Techniek kort uitgelegd

AI

Artificial intelligence

Software voor taken zoals patronen herkennen of tekst en beelden maken. Een fotosorteerder kan AI gebruiken. Resultaten kunnen fout of bevooroordeeld zijn; controleer feiten en bescherm privégegevens.

Ampère (A)

Meet stroom: hoeveel lading per tijdseenheid stroomt. Milliampère is een duizendste ampère. Stroommeting vereist een serieverbinding en juiste aansluiting; zet stroomstand-probes nooit over een batterij.

Bluetooth

Draadloze communicatie op korte afstand voor hoofdtelefoons, toetsenborden en sensoren. Koppelen verbindt een headset met je telefoon. Bereik en functies verschillen per apparaat.

Cloudopslag

Bestanden op externe computers van een provider, bereikbaar via een netwerk. Een gesynchroniseerde fotomap is een voorbeeld. Synchronisatie kan ook verwijderingen doorgeven; houd een aparte back-up.

CPU

Central processing unit

Voert programma-instructies uit en regelt algemene rekentaken. Het is de hoofdprocessor van een telefoon of computer. Een spreadsheet openen belast de CPU; snelheid hangt van meer af dan kloksnelheid.

Freemium

Een gratis versie met optionele betaalde functies of diensten. Een wachtwoordmanager kan gratis opslag en betaalde extra’s bieden. Alleen een tijdelijke proefversie is geen freemium.

GPU

Graphics processing unit

Verwerkt beelden en veel berekeningen tegelijk. Kan geïntegreerd zijn of op een aparte kaart zitten. Games, video-effecten en sommige AI-tools gebruiken hem; videogeheugen telt ook mee.

HDD

Hard disk drive

Bewaart bestanden magnetisch op draaiende schijven. Handig voor grote archieven; bewegende delen zijn gevoelig voor schokken. Een grote externe back-upschijf kan een HDD zijn.

HDD tegenover SSD

Beide bewaren bestanden zonder stroom. HDD’s hebben draaiende schijven; SSD’s gebruiken flashgeheugen en reageren meestal sneller. Let op capaciteit, compatibiliteit en back-ups, niet alleen snelheid.

HDMI

High-Definition Multimedia Interface

Stuurt digitaal beeld en geluid tussen apparaten, bijvoorbeeld van console naar tv. Resolutie en verversingssnelheid hangen af van apparaten, poorten en kabel.

LED

Light-emitting diode

Een klein onderdeel dat elektrische energie in licht omzet. Je vindt leds in lampen, indicatielampjes en schermverlichting, zoals het laadlampje van een headset.

OCR

Optical character recognition

Zet tekst in een foto of scan om in bewerkbare letters, bijvoorbeeld om een gescande bon te doorzoeken. Handschrift en slechte beelden kunnen fouten geven; controleer belangrijke resultaten.

OLED

Organic light-emitting diode

Een scherm waarvan de pixels zelf licht geven. Uitgeschakelde pixels maken diep zwart mogelijk. Veel gebruikt in telefoons en tv’s; langdurig stilstaande beelden kunnen inbranden.

Open source

Software met een licentie die bekijken, gebruiken, aanpassen en delen van broncode toestaat onder voorwaarden. Mag verkocht worden; open source en gratis zijn verschillende dingen.

RAM

Random-access memory

De tijdelijke werkruimte voor actieve programma’s. Meer RAM kan helpen bij meerdere apps tegelijk. Niet-opgeslagen gegevens verdwijnen zonder stroom; RAM is geen bestandsopslag.

ROM

Read-only memory

Geheugen dat vaste informatie zonder stroom bewaart, vaak opstartinstructies. Moderne firmware gebruikt meestal herschrijfbaar flashgeheugen; telefoonopslag is niet letterlijk klassieke ROM.

SSD

Solid-state drive

Slaat bestanden op in elektronisch geheugen zonder bewegende delen. Een SSD laadt apps meestal sneller dan een harde schijf. De systeemschijf van je laptop kan een SSD zijn.

USB

Universal Serial Bus

Een familie standaarden voor gegevens en stroom tussen apparaten, zoals een USB-toetsenbord. Stekkervorm, overdrachtssnelheid en laadvermogen zijn aparte specificaties.

USB-C

USB Type-C

Een kleine omkeerbare stekker. De vorm garandeert geen snelle data, video of hoog laadvermogen. Controleer de functies van zowel de poort als de kabel.

Versleuteling

Zet leesbare gegevens om naar een vorm die de juiste sleutel vereist. Beschermt opgeslagen of verzonden informatie. Een wachtwoordkluis gebruikt dit; een ontgrendeld gestolen apparaat blijft een risico.

Volt (V)

Meet het elektrische spanningsverschil tussen twee punten. Een alkaline AA is nominaal 1,5 V. Meet over het onderdeel met de meter in spanningsstand, nooit stroomstand.

VPN

Virtual private network

Maakt een versleutelde verbinding met een VPN-server, bijvoorbeeld je werknetwerk. Je vertrouwt daarbij de provider; een VPN maakt je niet anoniem en stopt niet alle oplichting.

Watt (W)

Meet vermogen: hoe snel energie wordt gebruikt of geleverd. In een eenvoudig gelijkstroomcircuit: watt = volt × ampère. Een lamp van 10 W gebruikt minder vermogen dan 60 W; helderheid hangt ook van efficiëntie af.

Weerstand (Ω)

Geeft aan hoe sterk een onderdeel stroom tegenwerkt, in ohm. Een weerstand begrenst LED-stroom. Meet alleen spanningsloos en losgekoppeld; nooit op een batterij of actief circuit.

Wi-Fi

Draadloos netwerk tussen apparaten en een router of toegangspunt. Het is geen afkorting van “Wireless Fidelity”. Een sterk wifi-signaal garandeert geen werkende internetverbinding.